🏀 Sıçrayan Top Soruşturması

Deney künyesi

Hedef sınıf ve konu

7. sınıf · Kuvvet Ve Enerjiyi Keşfedelim · Enerji Dönüşümü ve Korunumu

İlgili kazanım

FB.7.2.3 Enerji dönüşümünden hareketle enerjinin korunduğuna tümevarımsal akıl yürütebilme

Deneyin amacı

Enerjinin bir türden başka türe dönüştüğünü ve toplam enerjinin korunduğunu, topun zıplamasından yola çıkarak keşfedeceksin.

Nerede, kiminle?

Malzemeleri evde kolayca bulunur; güvenlik uyarısına dikkat ederek yapabilirsin.

Güvenlik uyarıları

Malzemeler

• 🏀 Zıplayan bir top (tenis topu veya lastik top)
• 📏 Mezura veya metre
• 🧻 Kâğıt bant
• 📱 Video çekebilen telefon
• 📝 Kâğıt ve kalem

Adım adım uygulama

1. Mezurayı sert ve düz bir zeminin yanındaki duvara dikey olarak bantla; 0 cm zeminle aynı hizada olsun.
2. Topun alt kenarını 50 cm işaretine getir, hareketsiz tut ve itmeden bırak.
3. Bir arkadaşın telefonla videoya alsın; videoyu yavaşlatıp topun altının çıktığı en yüksek noktayı not et.
4. Aynı yükseklikten bırakmayı üç kez yap ve sıçrama yüksekliklerinin ortalamasını yaz.
5. Aynı işlemi kolunu yukarı uzatarak 100 cm ve 150 cm işaretleri için de tekrarla; sandalyeye çıkma.
6. Tabloya bak: Bırakma yüksekliği arttıkça sıçrama yüksekliği nasıl değişti ve hiç bırakıldığı yüksekliğe çıktı mı?

İnteraktif deney etkinliği

Sonucu tahmin et, adımları sırala, gözlemi seç ve yorumla. Deneyi gerçekten yapmadan önce ya da yaptıktan sonra çözebilirsin.

Beklenen gözlem

Bilimsel açıklama

🔬 Yüksekteki topun potansiyel enerjisi vardır; düşerken bu enerji kinetik (hareket) enerjisine dönüşür. Top yere çarpınca ezilir ve enerji kısa süre esneklik potansiyel enerjisi olarak depolanır; top eski şekline dönerken bu enerji yeniden kinetik, yükselirken de potansiyel enerjiye dönüşür. Çarpışmada ve hava direnci yüzünden enerjinin bir kısmı ısı ve ses enerjisine dönüşür (çarpma sesi, topun ve zeminin çok az ısınması), bu yüzden top biraz daha alçağa çıkar. Enerji yok olmaz; topun mekanik enerjisi azalır ama top, zemin ve havanın toplam enerjisi korunur.

Sonuç ve çıkarım

Enerji bir türden başka türe dönüşebilir, ancak yoktan var olmaz, vardan yok olmaz; toplam enerji korunur. Topun sıçrama yüksekliğinin azalması, mekanik enerjinin bir kısmının ısı ve ses enerjisine dönüştüğünü gösterir.

🧠 Enerji yoktan var olmaz, vardan yok olmaz; sadece bir türden başka türe dönüşür. Toplam enerji korunur.

Evde bir de şunu dene: Aynı yükseklikten topu önce sert zemine, sonra halıya bırak; sıçrama yüksekliğini karşılaştır ve neden değiştiğini hipotezle.

Yazılıda karşına çıkabilecek deney soruları

İlgili çalışmalar

• 📝 Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim7. sınıf yazılıya hazırlık
• 🧪 Kuvvet, İş ve Enerji İlişkisiSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🧪 Enerji DönüşümleriSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🔬 Deney defteriEvde Deneyler · giriş yapınca açılır

7. sınıfın diğer deneyleri