🕵️ Karışım Dedektifi

Deney künyesi

Hedef sınıf ve konu

7. sınıf · Maddenin Doğasına Yolculuk · Karışımları Ayırma

İlgili kazanım

FB.7.5.10 Karışımları ayırmak için çeşitli deney yapabilme

Deneyin amacı

Karışımları, içindeki maddelerin farklı özelliklerinden yararlanarak nasıl ayırabileceğini keşfedeceksin.

Nerede, kiminle?

Güvenlik uyarısında belirtilen adımlarda bir yetişkinden ya da öğretmeninden yardım iste.

Güvenlik uyarıları

Malzemeler

• 🏖️ Temiz kum (2 yemek kaşığı)
• 🧂 Tuz (1 yemek kaşığı)
• 📎 Demir ataç (3 adet)
• 🧲 Zayıf mıknatıs (buzdolabı mıknatısı) ve ince poşet
• 🥛 Su ve 2 bardak
• ☕ Kahve filtresi (veya kâğıt havlu) ve süzgeç
• 🍽️ Geniş bir tabak

Adım adım uygulama

1. Bir kaba kumu, tuzu ve ataçları koyup karıştır.
2. Mıknatısı ince bir poşete koy ve karışımın üzerinde gezdirerek ataçları ayır (ataçların demirden olduğundan emin ol).
3. Kalan kum-tuz karışımını bardağa koy, yarım bardak oda sıcaklığında su ekle ve 1 dakika karıştır.
4. Filtreyi süzgece yerleştir, süzgeci temiz bir bardağın üstüne tut ve karışımı yavaşça dök.
5. Filtrede kalan maddeye ve bardağa süzülen sıvıya bak.
6. Süzülen tuzlu suyun 2 yemek kaşığını geniş tabağa dök ve tabağı güneş alan bir pencere kenarına koy.
7. Tabağı 1-3 gün bekle (hava bulutlu veya soğuksa daha uzun sürer), su bitince tabağın dibine bak.

İnteraktif deney etkinliği

Sonucu tahmin et, adımları sırala, gözlemi seç ve yorumla. Deneyi gerçekten yapmadan önce ya da yaptıktan sonra çözebilirsin.

Beklenen gözlem

Bilimsel açıklama

🔬 Bir karışımdaki her madde kendi özelliğini korur; ayırma da bu özellik farklarıyla yapılır. Ataçlar demir olduğu için mıknatıs tarafından çekilir. Tuz suda çözünür, kum çözünmez; kum taneleri filtrenin deliklerinden büyük olduğu için filtrede kalır, çözünmüş tuz ise suyla birlikte geçer. Su buharlaşıp havaya karışır, tuz ise buharlaşmadığı için tabakta kristaller hâlinde kalır.

Sonuç ve çıkarım

Karışımlar, içindeki maddelerin farklı özelliklerinden (mıknatısa çekilme, çözünme, tanecik boyutu, buharlaşma) yararlanılarak ayrılır. Karışımı oluşturan maddeler kendi özelliklerini korur.

🧠 Ayırma yöntemi, maddelerin farklı özelliğine göre seçilir: manyetik özellik → mıknatıs, çözünme ve tanecik boyutu → süzme, buharlaşma farkı → su uçar, tuz kalır.

Evde bir de şunu dene: Bir bardakta suyla biraz sıvı yağı karıştırıp bekle; bu iki sıvı kendiliğinden nasıl ayrılıyor ve onları ayırmak için hangi özellik farkından yararlanırsın?

Yazılıda karşına çıkabilecek deney soruları

İlgili çalışmalar

• 📝 Maddenin Doğasına Yolculuk7. sınıf yazılıya hazırlık
• 🧪 Atom AtölyesiSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🧪 Atom Modeli Zaman ÇizelgesiSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🧪 Molekül LaboratuvarıSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🧪 Saf Madde DedektifiSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🧪 Periyodik Tablo KeşfiSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🧪 Bileşik Formülleri AtölyesiSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🧪 Karışımlar LaboratuvarıSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🧪 Çözünme Hızı LaboratuvarıSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🧪 Karışım Ayırma AtölyesiSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🔬 Deney defteriEvde Deneyler · giriş yapınca açılır

7. sınıfın diğer deneyleri