1Tahmin et
Yükleniyor...
🫁 Akciğer Modeli
Göğsünün içinde bir pompa çalışıyor ve sen farkında bile değilsin! Şimdi onun çalışmasını bir şişe ve balonlarla canlandıracaksın.
- 7. sınıf
- Solunum Sistemi
- ⏱️ 15 dk
- 👨👩👧 Yetişkin gözetiminde
Deney künyesi
- Hedef sınıf ve konu
- 7. sınıf · Vücudumuzdaki Sistemler · Solunum Sistemi
- İlgili kazanım
- FB.7.3.6 Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model üzerinde bilimsel olarak gözlemleyebilme
- Deneyin amacı
- Solunum sistemindeki organların görevlerini ve soluk alıp vermenin nasıl gerçekleştiğini bir model üzerinde keşfedeceksin.
- Nerede, kiminle?
- Bu deneyi evde bir yetişkinle ya da okulda öğretmeninin rehberliğinde yap; tek başına yapma.
Güvenlik uyarıları
⚠️ Şişe ve balon kesme işini yetişkin yapsın, kesik kenarları bantla kapat; balon parçalarını ve oyun hamurunu ağzına alma, lateks alerjin varsa bu deneyi yapma.
👨👩👧 Yetişkin gözetiminde. Bu deneyi evde bir yetişkinle ya da okulda öğretmeninin rehberliğinde yap; tek başına yapma.
Malzemeler
- Plastik şişe (0,5 litrelik, kapaksız)
- 1 küçük, 1 büyük balon
- Düz (bükülmeyen) pipet
- Bant
- Oyun hamuru
- Makas (sadece yetişkin kullanır)
Adım adım uygulama
- Yetişkin şişenin alt kısmını makasla kessin; kesik kenarı bantla kapla.
- Küçük balonun ağzını pipetin ucuna geçir ve hava kaçırmayacak şekilde bantla sar.
- Pipeti, balon şişenin içinde sarkacak şekilde şişenin ağzından sok ve boğazı oyun hamuruyla sıkıca kapat; pipetin diğer ucu dışarıda kalsın.
- Yetişkin büyük balonun yuvarlak ucunu kessin; balonun ağız kısmına düğüm at.
- Balonun açık ucunu şişenin kesik tabanına geçirip hava almayacak şekilde bantla.
- Düğümden tutup balonu yavaşça aşağı çek ve içerideki küçük balona bak.
- Balonu bırak ve küçük balonun ne yaptığını izle; bunu üç kez tekrarla.
İnteraktif deney etkinliği
Sonucu tahmin et, adımları sırala, gözlemi seç ve yorumla. Deneyi gerçekten yapmadan önce ya da yaptıktan sonra çözebilirsin.
- 1. Tahmin et
- 2. Adımları sırala
- 3. Sonucu seç
- 4. Yorumla
Beklenen gözlem
Önce etkinlikte tahmin et, sonra burayı aç
Aşağı çekince küçük balon şişti, bırakınca söndü
😮 Küçük balona hiç üflemedin, ama o sanki nefes alıyormuş gibi kendiliğinden şişti!
Bilimsel açıklama
🔬 Alttaki balonu (diyafram) aşağı çekince şişenin içindeki hacim büyür ve iç basınç dış hava basıncından düşük olur. Dış hava pipetten (soluk borusu) içeri itilir ve küçük balonu (akciğer) şişirir; bırakınca hacim küçülür, iç basınç artar ve balondaki hava dışarı çıkar. Gerçek vücutta soluk alırken diyafram kasılıp aşağı iner, kaburgalar yukarı ve dışarı doğru hareket eder, göğüs boşluğu genişler. Bu bir modeldir: gerçek akciğerler tek bir balon değil, milyonlarca küçük hava keseciğinden (alveol) oluşur ve gaz alışverişi bu keseciklerde gerçekleşir; modelde kaburgalar ve kaburgalar arası kaslar da yoktur.
Sonuç ve çıkarım
Soluk alırken diyafram aşağı iner ve göğüs boşluğunun hacmi artar; hava akciğerlere dolar. Soluk verirken diyafram gevşeyip yukarı çıkar, hacim küçülür ve hava dışarı çıkar.
🧠 Soluk alma: diyafram kasılır ve iner, hacim ↑, basınç ↓, hava içeri girer. Soluk verme: diyafram gevşer, hacim ↓, hava dışarı çıkar. Modelde pipet soluk borusu, şişe göğüs boşluğu, küçük balon akciğer, alttaki balon diyaframdır.
Evde bir de şunu dene: Derin bir soluk al ve elini karnına koy; soluk alırken göğsün ve karnın nasıl hareket ediyor?
Yazılıda karşına çıkabilecek deney soruları
1Deney düzeneği yorumlama
Akciğer modelinde iki durum inceleniyor. I. durum vücutta hangi olaya karşılık gelir ve neden?
I. durum
- 🍾 Tabanı kesik şişe
- 🎈 İçeride pipete bağlı küçük balon
- ⬇️ Alttaki balon düğümünden aşağı çekiliyor
II. durum
- 🍾 Tabanı kesik şişe
- 🎈 İçeride pipete bağlı küçük balon
- ⬆️ Alttaki balon bırakılıyor
Şişenin ağzı oyun hamuruyla, tabanı alttaki balonla hava almayacak şekilde kapatılmıştır.
2Deney düzeneği yorumlama
Akciğer modelinde şişe, pipet, küçük balon ve alttaki balon neyi temsil eder? Modelin gerçek solunum sisteminden farklı olan bir yönünü yazınız.
3Deney düzeneği yorumlama
Aşağıdaki ifade doğru mu, yanlış mı?
“Gerçek vücutta soluk alırken diyafram kasılarak aşağı iner ve göğüs boşluğu genişler.”
İlgili çalışmalar
- 📝 Vücudumuzdaki Sistemler7. sınıf yazılıya hazırlık
- 🧪 Sindirim Sistemi LaboratuvarıSimülasyon · yeni sekmede açılır
- 🧪 Dolaşım Sistemi LaboratuvarıSimülasyon · yeni sekmede açılır
- 🧪 Solunum Sistemi LaboratuvarıSimülasyon · yeni sekmede açılır
- 🧪 Boşaltım Sistemi LaboratuvarıSimülasyon · yeni sekmede açılır
- 🔬 Deney defteriEvde Deneyler · giriş yapınca açılır