1Tahmin et
Yükleniyor...
💡 Folyo Devresi Atölyesi
Bir şemayı çizmek mühendisliğin ilk adımı. Şimdi önce kâğıtta kuracağın devreyi, sonra gerçekten ışık veren hâliyle yapacaksın.
- 5. sınıf
- Devre Şeması Çizelim
- ⏱️ 15 dk
- 🧑🏫 Yetişkin desteği önerilir
Deney künyesi
- Hedef sınıf ve konu
- 5. sınıf · Yaşamımızdaki Elektrik · Devre Şeması Çizelim
- İlgili kazanım
- FB.5.6.2 Şemasını çizdiği elektrik devresine uygun deney yapabilme
- Deneyin amacı
- Bu deneyde çizdiğin devre şemasına uygun gerçek bir devre kurmayı keşfedeceksin.
- Nerede, kiminle?
- Güvenlik uyarısında belirtilen adımlarda bir yetişkinden ya da öğretmeninden yardım iste.
Güvenlik uyarıları
⚠️ Yalnızca 1,5 V’luk bir kalem pil kullan, prize ve şehir elektriğine asla dokunma; folyo şeritleri pilin iki ucuna doğrudan değerse ısınır, hemen ayır ve bir yetişkine haber ver.
🧑🏫 Yetişkin desteği önerilir. Güvenlik uyarısında belirtilen adımlarda bir yetişkinden ya da öğretmeninden yardım iste.
Malzemeler
- Kâğıt ve kalem
- 1,5 V’luk kalem pil (AA)
- 1,5 V’luk el feneri ampulü
- Alüminyum folyo
- Bant
Adım adım uygulama
- Kâğıda pil, ampul ve anahtarın sembollerini çiz; bunları kabloyu gösteren düz çizgilerle kapalı bir halka oluşturacak şekilde birleştir.
- Folyodan elinle 3 uzun şerit yırt ve her birini uzunlamasına birkaç kez katla.
- Birinci şeridi pilin artı (+) ucundan ampulün alt ucundaki metal noktaya bantla.
- İkinci şeridin bir ucunu pilin eksi (-) ucuna bantla; diğer ucu masada serbest kalsın.
- Üçüncü şeridin bir ucunu ampulün yan tarafındaki metal vidalı kısma dolayıp bantla. Serbest ucunu ikinci şeridin serbest ucunun yanına getir ve arada 1 cm boşluk bırak. Bu boşluk açık anahtardır. Şeritler ampulün iki metal kısmına aynı anda değmesin.
- İki serbest ucu üst üste bastır ve ampule bak. Ampul yanmazsa pilin yeni, ampulün 1,5 V’luk olduğunu ve bantların sıkı durduğunu kontrol et.
- İki ucu birbirinden ayır ve ampule bak.
İnteraktif deney etkinliği
Sonucu tahmin et, adımları sırala, gözlemi seç ve yorumla. Deneyi gerçekten yapmadan önce ya da yaptıktan sonra çözebilirsin.
- 1. Tahmin et
- 2. Adımları sırala
- 3. Sonucu seç
- 4. Yorumla
Beklenen gözlem
Önce etkinlikte tahmin et, sonra burayı aç
Şerit boşluğu kapatınca ampul yandı; şerit ayrılınca söndü.
😮 Mutfaktaki folyo, bir elektrik kablosunun yerini tuttu; ince bir şeridin ayrılması ışığı anında söndürdü.
Bilimsel açıklama
🔬 Pilin iki ucu, ampul ve anahtar kapalı bir yol oluşturunca elektrik akımı devrede dolaşır ve ampul ışık verir. Folyo metal olduğu için elektriği iletir ve kablo görevi görür. Anahtar açılınca yol kesilir, akım durur ve ampul söner. Çizdiğin şema, devreyi kurmanın haritasıydı.
Sonuç ve çıkarım
Çizdiğimiz devre şemasına uygun bir devre kurarak elektrik akımının kapalı bir yolda dolaştığını gösterebiliriz.
🧠 Devre şeması, devrenin haritasıdır. Akımın geçmesi için devre kapalı olmalıdır; anahtar açılınca ampul söner.
Evde bir de şunu dene: Devreye ikinci bir ampul eklenmesi gerekirse şemanı nasıl değiştirirsin? Önce kâğıtta çiz ve bir yetişkinle kurmayı dene.
Yazılıda karşına çıkabilecek deney soruları
1Deney düzeneği yorumlama
Aynı pil, ampul ve folyo şeritlerle kurulan üç düzenekten hangisinde ya da hangilerinde ampul ışık verir?
I. düzenek
- 🔋 Pilin iki ucu da şeritlere bağlı
- 💡 Ampulün iki metal kısmına şerit bağlı
- ✋ Serbest şerit uçları birbirine bastırılmış
II. düzenek
- 🔋 Pilin iki ucu da şeritlere bağlı
- 💡 Ampulün iki metal kısmına şerit bağlı
- ↔️ Serbest uçlar arasında 1 cm boşluk
III. düzenek
- 🔋 Yalnızca pilin artı (+) ucuna şerit bağlı
- 💡 Ampulün iki metal kısmına şerit bağlı
- ✋ Serbest şerit uçları birbirine bastırılmış
Pil yenidir ve ampul 1,5 V’luktur.
2Deney düzeneği yorumlama
Bu devrede folyo şeritler ve iki serbest şerit ucunun birleştiği bölge hangi devre elemanlarının görevini yapar? Ampulün yanması için gereken koşulu açıklayınız.
3Deney düzeneği yorumlama
Folyo devresinin kurulma adımlarını mantıklı sıraya koyunuz.
- 1İkinci şerit pilin eksi (−) ucuna bantlanır, diğer ucu serbest kalır.
- 2Üçüncü şerit ampulün yan metal kısmına bantlanır ve serbest ucu ikinci şeritten 1 cm uzakta bırakılır.
- 3Folyodan üç şerit yırtılıp uzunlamasına katlanır.
- 4Serbest uçlar birbirine bastırılarak ampul gözlenir.
- 5Birinci şerit pilin artı (+) ucundan ampulün alt ucuna bantlanır.
- 6Pil, ampul ve anahtarın sembolleriyle devre şeması çizilir.