1Tahmin et
Yükleniyor...
🎭 Gölge Tiyatrosu
Gölgeler her zaman koyu olur mu? Karanlık odada küçük bir sahne kurup kartonun, kâğıdın ve poşetin gölge yeteneklerini yarıştıracağız.
- 5. sınıf
- Tam Gölge
- ⏱️ 10 dk
- 🏠 Evde yapılabilir
Deney künyesi
- Hedef sınıf ve konu
- 5. sınıf · Işığın Dünyası · Tam Gölge
- İlgili kazanım
- FB.5.4.3 Tam gölgeyi bilimsel olarak gözlemleyebilme
- Deneyin amacı
- Bu deneyde hangi maddelerin ışığı geçirmeyip tam gölge oluşturduğunu keşfedeceksin.
- Nerede, kiminle?
- Malzemeleri evde kolayca bulunur; güvenlik uyarısına dikkat ederek yapabilirsin.
Güvenlik uyarıları
⚠️ Işığı kimsenin gözüne tutma; plastik poşetle oynarken boğulma tehlikesine karşı poşeti yüzüne yaklaştırma.
🏠 Evde yapılabilir. Malzemeleri evde kolayca bulunur; güvenlik uyarısına dikkat ederek yapabilirsin.
Malzemeler
- El feneri
- Küçük oyuncak veya kartondan kesilmiş şekil
- Karton parçası (yaklaşık 10 x 10 cm)
- Yağlı kâğıt (yaklaşık 10 x 10 cm)
- Düz, şeffaf plastik poşet parçası
- Beyaz duvar veya perde
Adım adım uygulama
- Odayı karart ve feneri duvardan yaklaşık 1 metre uzakta, ışığı duvara dönük tut.
- Oyuncağı ışığın önüne, duvardan yaklaşık 30 cm uzağa tut ve gölgesinin netliğini ve boyunu incele.
- Oyuncağı fenere biraz yaklaştır; sonra duvara yaklaştır. Gölgenin boyuna dikkat et.
- Oyuncağı kenara bırak. Karton parçasını aynı yerde tut ve gölgenin ne kadar koyu olduğuna bak.
- Aynı yerde sırayla yağlı kâğıdı ve şeffaf poşeti tut. Her seferinde gölgenin koyuluğunu karşılaştır.
İnteraktif deney etkinliği
Sonucu tahmin et, adımları sırala, gözlemi seç ve yorumla. Deneyi gerçekten yapmadan önce ya da yaptıktan sonra çözebilirsin.
- 1. Tahmin et
- 2. Adımları sırala
- 3. Sonucu seç
- 4. Yorumla
Beklenen gözlem
Önce etkinlikte tahmin et, sonra burayı aç
Karton koyu bir gölge yaptı; yağlı kâğıdın gölgesi soluktu; şeffaf poşet neredeyse gölge yapmadı.
😮 Şeffaf poşet kartonla aynı yerde durmasına rağmen duvarda neredeyse hiçbir iz bırakmadı.
Bilimsel açıklama
🔬 Karton ışığı geçirmez; ışık ona çarpınca arkasına ulaşamaz ve duvarda koyu bir bölge (tam gölge) oluşur. Yağlı kâğıt ışığın bir kısmını geçirir, bu yüzden gölgesi soluktur. Şeffaf poşet ışığın büyük bölümünü geçirir. Oyuncağı fenere yaklaştırınca gölge büyür, duvara yaklaştırınca küçülür.
Sonuç ve çıkarım
Işığı geçirmeyen maddeler arkalarında tam gölge oluşturur. Işığı geçiren maddeler ise tam gölge yapmaz veya soluk gölge yapar.
🧠 Tam gölge, ışığı geçirmeyen cismin arkasında oluşan koyu bölgedir.
Evde bir de şunu dene: Elinle bir hayvan gölgesi yap ve arkadaşlarına hangi hayvan olduğunu tahmin ettir; gölgeyi büyütmek için elini fenere yaklaştır.
Yazılıda karşına çıkabilecek deney soruları
1Deney düzeneği yorumlama
Aynı büyüklükteki üç madde fener ile duvar arasında aynı yerde tutuluyor. Bu düzeneklerin sonuçlarından hangi yargıya ulaşılır?
I. düzenek
- 🔦 Fener
- 🟫 Karton parçası
- 🧱 Beyaz duvar
II. düzenek
- 🔦 Fener
- 📜 Yağlı kâğıt
- 🧱 Beyaz duvar
III. düzenek
- 🔦 Fener
- 🛍️ Şeffaf poşet parçası
- 🧱 Beyaz duvar
Fener-duvar uzaklığı ve maddelerin duvara uzaklığı tüm düzeneklerde aynıdır.
2Deney düzeneği yorumlama
Oyuncak fenere yaklaştırıldığında duvardaki gölgesi büyür. Bu bölümde bağımsız ve bağımlı değişkenleri yazınız ve gölgenin neden büyüdüğünü açıklayınız.
3Deney düzeneği yorumlama