💧 Su Damlası Merceği

Deney künyesi

Hedef sınıf ve konu

7. sınıf · Işığın Kırılması Ve Mercekler · Mercek Çeşitleri

İlgili kazanım

FB.7.4.2 Mercek çeşitlerine yönelik bilimsel çıkarım yapabilme

Deneyin amacı

Merceklerin şekline göre ışığı nasıl kırdığını ve bir su damlasının neden mercek gibi davrandığını keşfedeceksin.

Nerede, kiminle?

Malzemeleri evde kolayca bulunur; güvenlik uyarısına dikkat ederek yapabilirsin.

Güvenlik uyarıları

Malzemeler

• 📰 Gazete veya yazılı bir kâğıt
• 🧻 Şeffaf plastik (streç film veya şeffaf dosya)
• 🥛 Küçük bir kap su
• 🥄 Çay kaşığı
• 🧽 Kurulama bezi

Adım adım uygulama

1. Gazeteyi doğrudan güneş almayan bir masaya ser; yazının üzerine şeffaf plastiği buruşturmadan yerleştir.
2. Parmak ucunu suya batırıp plastiğin üzerine küçük, yuvarlak bir damla bırak.
3. Gözünü damlaya yaklaştırarak damlanın altındaki harflere bak ve yanındaki ıslak olmayan harflerle karşılaştır.
4. Çay kaşığının ucuyla yanına daha büyük, yassı bir damla bırak ve iki damlayı karşılaştır.
5. Plastiği ve masayı kurula.

İnteraktif deney etkinliği

Sonucu tahmin et, adımları sırala, gözlemi seç ve yorumla. Deneyi gerçekten yapmadan önce ya da yaptıktan sonra çözebilirsin.

Beklenen gözlem

Bilimsel açıklama

🔬 Su damlası ortası kalın, kenarları ince olduğu için dışbükey (yakınsak) mercek gibi davranır. Harflerden gelen ışık damlanın eğri yüzeyinde kırılır ve gözümüz harfleri gerçek boyutundan daha büyük bir görüntü olarak algılar. Yüzeyi daha çok eğri, yani daha tombul olan damla ışığı daha çok kırdığı için daha çok büyütür. Kenarı kalın, ortası ince olan içbükey (ıraksak) mercekler ise ışığı dağıtır ve cisimleri küçük gösterir.

Sonuç ve çıkarım

Ortası kalın, kenarı ince mercekler dışbükey (yakınsak) mercektir; ışığı toplar ve cisimleri büyütebilir. Kenarı kalın, ortası ince mercekler içbükey (ıraksak) mercektir; ışığı dağıtır.

🧠 Dışbükey mercek: ortası kalın, ışığı toplar. İçbükey mercek: kenarı kalın, ışığı dağıtır. Su damlası dışbükey mercek gibi çalışır.

Evde bir de şunu dene: Kâğıda yatay bir ok çiz, su dolu silindir biçimli şeffaf bir bardağın 10-15 cm arkasında tut ve bardağın içinden bak; ok ters yöne mi dönüyor?

Yazılıda karşına çıkabilecek deney soruları

İlgili çalışmalar

• 📝 Işığın Kırılması ve Mercekler7. sınıf yazılıya hazırlık
• 🧪 Işığın Kırılması LaboratuvarıSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🧪 Mercekler AtölyesiSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🧪 Mercek Kullanım AtölyesiSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🔬 Deney defteriEvde Deneyler · giriş yapınca açılır

7. sınıfın diğer deneyleri