🍯 Yoğunluk Kulesi

Deney künyesi

Hedef sınıf ve konu

6. sınıf · Maddenin Ayırt Edici Özellikleri · Yoğunluk Deneyleri ve Modeli

İlgili kazanım

FB.6.5.6 Yoğunluk ile ilgili bilimsel model oluşturabilme

Deneyin amacı

Yoğunluğun sıvıları ve cisimleri nasıl sıraya dizdiğini bir modelle keşfedeceksin.

Nerede, kiminle?

Malzemeleri evde kolayca bulunur; güvenlik uyarısına dikkat ederek yapabilirsin.

Güvenlik uyarıları

Malzemeler

• 🥛 Uzun, şeffaf bir bardak (mümkünse plastik)
• 🍯 Bal (akıcı olan, 3 yemek kaşığı)
• 💧 Yarım su bardağı su ve yemek boyası (ya da koyu çay)
• 🫒 Sıvı yağ (3 yemek kaşığı)
• 🥄 Yemek kaşığı
• 🍇 Bir üzüm tanesi (suda batan) ve küçük bir şişe mantarı (tıpa) parçası

Adım adım uygulama

1. Bardağı düz bir yere koy ve balı bardağın kenarına bulaştırmadan tam ortasına dök.
2. Ayrı bir kapta suya birkaç damla yemek boyası ekleyip karıştır.
3. Boyalı suyu kaşığın sırtına tutarak balın üstüne çok yavaşça dök.
4. Sıvı yağı da aynı şekilde kaşığın sırtından yavaşça ekle.
5. Katmanların yukarıdan aşağıya sırasına bak ve defterine yaz. Bal ile su zamanla karışır, o yüzden hemen incele.
6. Tıpa parçasını yavaşça bırak ve hangi katmanda durduğunu not al. Sonra üzüm tanesini bırak ve onu da gözle.

İnteraktif deney etkinliği

Sonucu tahmin et, adımları sırala, gözlemi seç ve yorumla. Deneyi gerçekten yapmadan önce ya da yaptıktan sonra çözebilirsin.

Beklenen gözlem

Bilimsel açıklama

🔬 Yoğunluk, maddenin birim hacminin kütlesidir. Bal yaklaşık 1,4 g/cm³, su 1,0 g/cm³, sıvı yağ ise yaklaşık 0,9 g/cm³ yoğunluğa sahiptir. Yoğunluğu büyük olan sıvı alta çöker, küçük olan üstte kalır; yağ ve su ayrıca birbirine karışmaz. Bir cisim de kendi yoğunluğundan küçük yoğunluktaki katmanın içinden geçer, daha büyük yoğunluktaki katmanın üstünde durur. Bu kule, yoğunluğu gözle görmemizi sağlayan bir modeldir.

Sonuç ve çıkarım

Yoğunluk, maddelerin birbirine göre nasıl dizileceğini belirler: yoğunluğu en büyük olan altta, en küçük olan üstte yer alır.

🧠 Bir cisim, kendisinden küçük yoğunluktaki sıvıların içinden batarak geçer; kendisinden büyük yoğunluktaki sıvının üstünde kalır.

Evde bir de şunu dene: Kuleye bir bozuk para ya da ataç bırak ve bal katmanından geçerken ne kadar yavaş indiğine bak; sence neden yavaş ilerliyor?

Yazılıda karşına çıkabilecek deney soruları

İlgili çalışmalar

• 📝 Maddenin Ayırt Edici Özellikleri6. sınıf yazılıya hazırlık
• 🧪 Madde Özellikleri LaboratuvarıSimülasyon · yeni sekmede açılır
• 🔬 Deney defteriEvde Deneyler · giriş yapınca açılır

6. sınıfın diğer deneyleri